HiepThuong.comHiệp Thương
Đàm phán cho người mới bắt đầu

Mục tiêu và điểm dừng khi thương lượng: mức mong muốn, mức chấp nhận, lúc rút lui

Cách người mới đặt mục tiêu và điểm dừng trước khi thương lượng: mức mong muốn, mức chấp nhận, lựa chọn khác của mình, và giữ vững khi bị cuốn theo.

Vietnamese man in his thirties standing at a quiet Hải Phòng bus stop, looking at a small notebook with blank pages, overcast afternoon, side view, faces out of focus

Trước mỗi cuộc thương lượng, người mới nên viết ra hai mức: mức mong muốn là kết quả tốt nhất mà mình có lý do để đề nghị, và điểm dừng là mức tệ nhất mà mình vẫn chấp nhận, quá mức đó thì thà không đồng ý. Điểm dừng không đặt theo cảm tính mà dựa vào câu hỏi: nếu cuộc nói chuyện này không thành, mình sẽ làm gì và việc đó tốt tới đâu.

Phần lớn những lần người ta về nhà tiếc nuối sau khi thương lượng đều vì thiếu một trong hai mức này. Không có mức mong muốn, bạn đề nghị quá thấp và nhận đúng thứ mình xin. Không có điểm dừng, bạn bị cuốn theo từng nấc nhượng bộ tới lúc đồng ý một điều mình không muốn. Bài này chỉ cách đặt hai mức đó cho chuyện đời thường, giữ chúng khi đang nói, và khi nào thì được phép đổi.

Ba con số người mới nên biết trước khi mở lời

Trong một cuộc thương lượng có số tiền, ngày tháng hay số lượng, hãy chuẩn bị ba mức. Bảng dưới dùng một ví dụ giả định: bạn muốn mua lại chiếc xe đạp cũ cho con, người bán rao một triệu hai.

MứcÝ nghĩaVí dụ giả định
Mức mở lờiCon số bạn nói đầu tiên, có lý do giải thíchTám trăm nghìn, vì xích đã mòn và lốp sau phải thay
Mức mong muốnKết quả tốt mà bạn thấy có cơ sở đạt đượcChín trăm nghìn
Điểm dừngQuá mức này bạn không mua nữaMột triệu, vì một chiếc tương tự ở chỗ khác bạn đã hỏi giá một triệu và còn mới hơn

Ba con số này không phải để nói hết ra. Bạn chỉ nói mức mở lời, giữ mức mong muốn làm hướng, và giữ kín điểm dừng. Nếu người bán biết điểm dừng của bạn là một triệu, gần như chắc chắn họ sẽ không bán dưới mức đó.

Với những cuộc thương lượng không có con số, như chia việc nhà hay chọn ngày về quê, ba mức vẫn áp dụng được dưới dạng mô tả: điều bạn sẽ đề nghị, điều bạn mong đạt, và điều bạn không chấp nhận. Ví dụ: đề nghị mỗi người nấu ba bữa tối mỗi tuần, mong đạt ít nhất là chia đôi việc rửa bát, không chấp nhận chuyện một người làm hết mà người kia không góp gì.

Điểm dừng đến từ lựa chọn khác của bạn, không đến từ cảm giác

Cách đặt điểm dừng chắc chắn nhất là trả lời câu hỏi: nếu không đồng ý với người này, mình sẽ làm gì? Giới nghiên cứu đàm phán gọi đó là phương án thay thế tốt nhất của bạn. Nói bằng lời thường, đó là "đường lui". Đường lui càng tốt, điểm dừng càng có thể đặt cao, và bạn càng bình tĩnh khi nói.

Ví dụ giả định với chiếc xe đạp: bạn đã hỏi ba chỗ, có một chỗ bán chiếc tương tự giá một triệu, mới hơn một chút. Đường lui của bạn là chiếc đó. Vì vậy trả hơn một triệu cho chiếc cũ hơn là vô lý, và điểm dừng tự nhiên là một triệu. Nếu bạn chưa hỏi chỗ nào, bạn không có đường lui rõ ràng, và điểm dừng sẽ chỉ là cảm giác, dễ bị lung lay.

Vì thế việc chuẩn bị điểm dừng thực chất là đi tìm và cải thiện đường lui. Hỏi thêm vài chỗ bán, tìm hiểu thêm vài căn phòng cho thuê, hỏi người khác có thể đổi ca với mình. Mỗi lựa chọn thêm vào làm bạn đỡ phụ thuộc vào cuộc nói chuyện trước mặt. Điều này không có nghĩa là bạn đem lựa chọn khác ra doạ người kia; bạn chỉ dùng nó để biết lúc nào nên dừng.

Cũng nên nghĩ một chút về đường lui của bên kia. Người bán xe đạp có nhiều người hỏi không, có cần bán gấp không? Bạn không cần biết chắc, nhưng đoán được giúp bạn đặt mức mong muốn hợp lý hơn.

Cách đặt mức mong muốn vừa dám vừa có lý

Người mới thường đặt mục tiêu quá khiêm tốn vì sợ bị chê là đòi hỏi. Mục tiêu thấp nghe an toàn nhưng làm bạn để lại nhiều thứ trên bàn. Các bước sau giúp đặt mục tiêu có tham vọng nhưng vẫn nói ra được với gương mặt bình thường.

  1. Tìm căn cứ trước khi chọn con số. Giá các món tương tự, mức các nhà khác đang cho thuê, thời gian một việc tương tự thường mất. Căn cứ giúp bạn tự tin và giúp bên kia thấy đề nghị không phải đòi bừa.
  2. Chọn mức tốt nhất mà bạn giải thích được. Nếu bạn nói được câu "em đề nghị mức này vì..." mà không ngượng, đó là mức mong muốn hợp lý. Nếu bạn không nói được lý do, hạ xuống một chút.
  3. Đặt mức mở lời cao hơn mức mong muốn một khoảng vừa phải. Khoảng này chừa chỗ để bạn nhượng bộ mà vẫn đạt mục tiêu. Đừng mở lời quá xa tới mức người kia thấy bị xúc phạm và đứng dậy.
  4. Ghi cả lý do bên cạnh mỗi con số. Khi bị hỏi "sao lại là số này", bạn không phải nghĩ tại chỗ.
  5. Đặt mục tiêu cho cả những thứ ngoài tiền. Ngày giao, điều kiện bảo hành, ai chịu phí chở. Một mục tiêu nhỏ ngoài tiền có khi dễ đạt hơn và có giá trị không kém.

Một lưu ý về sự tử tế: mức mở lời cao không có nghĩa là nói sai sự thật. "Em chỉ có tám trăm" khi bạn có hơn là bịa thông tin. "Em đề nghị tám trăm vì xích mòn và lốp phải thay" là một đề nghị có lý do, không lừa ai.

Điểm dừng không chỉ là tiền

Thời gian. Bạn có thể chấp nhận giá cao hơn chút nhưng không chấp nhận chờ quá hai tuần. Thợ có thể làm rẻ nhưng hẹn tới tháng sau thì với bạn đã vượt điểm dừng nếu nhà đang dột. Ghi rõ giới hạn về thời gian giúp bạn không bị dụ bằng con số đẹp đi kèm lịch hẹn vô định.

Điều kiện kèm theo. Một thoả thuận giá tốt mà phải cọc toàn bộ, không có giấy tờ, không đổi trả được có thể tệ hơn thoả thuận đắt hơn chút nhưng rõ ràng. Viết ra những điều kiện mình không chấp nhận, như không có biên nhận khi đặt cọc, giúp bạn không quên kiểm khi đang vui vì được giá.

Quan hệ. Với người thân hay hàng xóm, điểm dừng có thể là "không để chuyện này làm hai nhà mất vui". Nghĩa là nếu cuộc nói chuyện bắt đầu căng tới mức đó, bạn dừng, dù chưa đạt mục tiêu, và tìm cách khác hoặc nói lại sau.

Giá trị của bản thân. Có những thứ bạn không đánh đổi dù được lợi nhiều: nói dối người khác giúp bên kia, ký vào điều mình không hiểu, chấp nhận bị đối xử thiếu tôn trọng. Đây cũng là điểm dừng, và nên được biết rõ trước khi vào cuộc.

Giữ vững điểm dừng khi đang bị cuốn theo

Biết điểm dừng ở nhà thì dễ; giữ nó khi đang đứng trước người bán nhiệt tình hay người thân đang buồn thì khó hơn nhiều. Vài cách sau giúp bạn không tự phá giới hạn của mình.

  • Viết điểm dừng ra trước, đừng chỉ nhớ. Con số viết ra giấy hay ghi chú điện thoại có sức nặng hơn con số trong đầu. Khi bị cuốn, liếc lại một lần là đủ tỉnh.
  • Đừng đổi điểm dừng tại chỗ. Nếu thấy mình muốn vượt qua, hãy xin thời gian: "Để em về tính thêm, tối nay em nhắn anh." Quyết định đổi điểm dừng nên làm khi bình tĩnh.
  • Cẩn thận với nhượng bộ nhỏ từng chút. Mỗi lần nhích một ít nghe không đáng kể, nhưng cộng lại thì vượt giới hạn lúc nào không hay. Cứ vài nấc thì dừng lại cộng thử.
  • Nhận ra áp lực giả. "Chiều nay có người hẹn tới xem rồi" có thể đúng, có thể không. Bạn không cần bắt bẻ, chỉ cần quay về câu hỏi: với đường lui của mình, mức này có đáng không.
  • Cho phép mình nói "không" nhẹ nhàng. "Mức đó vượt khả năng của em rồi, cảm ơn anh đã dành thời gian." Rút lui lịch sự giữ được quan hệ, và nhiều khi chính câu đó khiến bên kia gọi lại với mức khác.

Rút lui ở đúng điểm dừng không phải là thất bại. Nó chứng tỏ bạn đã chuẩn bị kỹ và tôn trọng chính giới hạn của mình. Một thoả thuận tệ hơn đường lui còn tệ hơn là không có thoả thuận.

Khi nào được phép thay đổi điểm dừng

Điểm dừng không phải lời thề. Nó là kết quả của thông tin bạn có lúc chuẩn bị. Khi có thông tin mới quan trọng, điều chỉnh là hợp lý. Ví dụ giả định: bạn đặt điểm dừng một triệu cho chiếc xe đạp, rồi người bán cho biết vừa thay bộ phanh mới và tặng kèm mũ bảo hiểm cho trẻ em. Giá trị món hàng đã thay đổi, nên điểm dừng có thể tăng một chút.

Điều cần phân biệt là thay đổi vì thông tin mới hay thay đổi vì cảm xúc. Thông tin mới là sự thật có thể kiểm: bộ phanh mới, thêm phụ kiện, đường lui của bạn vừa mất đi vì chiếc kia đã bán. Cảm xúc là ngại từ chối, sợ mất lòng, thích món đồ quá, hay mệt muốn xong cho rồi. Thay đổi vì lý do thứ hai là dấu hiệu bạn đang bị cuốn.

Một thói quen tốt là mỗi khi muốn đổi điểm dừng, tự hỏi một câu: "Nếu bây giờ đang ngồi ở nhà với thông tin này, mình có đặt điểm dừng mới như vậy không?" Nếu câu trả lời là có, cứ đổi. Nếu bạn ngập ngừng, hãy xin thêm thời gian. Ngoài ra, khi thương lượng dính tới tiền lớn hoặc giấy tờ như đặt cọc thuê nhà, mua xe, hãy tìm hiểu quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi nới giới hạn về điều kiện pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nói điểm dừng của mình cho bên kia biết không?

Thường là không. Khi bên kia biết mức tệ nhất bạn chấp nhận, họ có lý do để kéo kết quả về sát mức đó. Bạn cứ chia sẻ lý do và nhu cầu của mình, nói mức đề nghị, nhưng giữ kín điểm dừng. Ngoại lệ là khi đã tới sát giới hạn, nói thật "đây là mức cao nhất em có thể" giúp cuộc nói chuyện kết thúc rõ ràng.

Nếu không biết giá thị trường thì đặt mục tiêu thế nào?

Hãy dành thời gian hỏi vài nơi trước, xem các món tương tự, hoặc hỏi người quen từng mua bán, thuê mướn thứ tương tự. Nếu thật sự không có căn cứ, đừng vội đề nghị con số; hãy hỏi bên kia trước họ tính thế nào và dựa vào đâu, rồi xin thời gian để so sánh.

Mở lời quá cao có bị coi là tham không?

Có, nếu bạn không có lý do để giải thích. Mức mở lời nên là con số bạn nói ra được kèm căn cứ mà không ngượng. Nếu bên kia tỏ ra khó chịu, bạn có thể giải thích lý do và mời họ nói cách tính của họ, thay vì vội rút lui về mức thấp hơn nhiều.

Làm sao để không bị cảm giác tiếc sau khi chốt?

Cảm giác tiếc thường đến khi bạn chốt mà không biết mình đã đạt mục tiêu hay chưa. Có mức mong muốn và điểm dừng viết sẵn, bạn so kết quả với hai mức đó thay vì so với một kết quả tưởng tượng. Nếu nằm giữa hai mức, đó là một thoả thuận tốt.

Thương lượng với người thân có cần đặt điểm dừng không?

Có, nhưng điểm dừng với người thân thường là về những điều không muốn đánh đổi, như sức khoẻ, thời gian cho con hay sự tôn trọng, hơn là con số. Biết rõ điều đó giúp bạn nhường thoải mái ở chuyện nhỏ mà vẫn giữ được điều quan trọng.

Đường lui của mình yếu quá thì phải làm sao?

Trước hết, cố cải thiện nó: tìm thêm lựa chọn, hỏi thêm người, lùi thời điểm quyết định nếu được. Nếu vẫn yếu, hãy tập trung vào lợi ích chung và những thứ bạn có thể mang lại cho bên kia, thay vì cố tỏ ra mạnh. Thành thật về hoàn cảnh nhiều khi giúp được nhiều hơn là giả vờ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138