Khi khách lẻ mua nhiều món rồi xin bớt, bạn không cần chọn giữa từ chối thẳng và bớt theo cảm tính. Cách bền nhất là có sẵn một mức bớt cho đơn lớn mà bạn đã tính trước, kèm điều kiện rõ ràng, để mỗi lần khách hỏi bạn trả lời giống nhau và không bao giờ bớt vào phần lãi cuối cùng của mình.
Tình huống này khác khách sỉ mua đều mỗi tháng và cũng khác khách mặc cả từng món. Đây là người mua một lần một rổ đầy, có thể là mẹ đi sắm đồ cho con vào năm học, người chuẩn bị đám tiệc, người sắm đồ cho phòng trọ mới. Họ có lý khi xin, vì đơn của họ lớn hơn đơn thường. Bạn cũng có lý khi giữ, vì mỗi món đều có lãi mỏng. Bài này chỉ cách gặp nhau ở giữa. Số liệu là ví dụ giả định.
Vì sao khách mua nhiều có lý khi xin bớt, và vì sao không phải lúc nào cũng nên bớt
Từ phía khách, logic rất đơn giản: mua mười món thì đáng được đối xử khác người mua một món. Họ cũng biết ở chợ đầu mối, mua nhiều thì giá khác. Một lời từ chối cụt lủn với người vừa đặt cả rổ hàng lên quầy dễ làm họ thấy mình không được coi trọng, dù giá bạn đặt hoàn toàn hợp lý.
Từ phía tiệm, mua nhiều ở quầy lẻ không giảm chi phí của bạn nhiều như ở bán sỉ. Bạn vẫn phải nhập từng món, trưng bày, tính tiền từng món. Phần chi phí thật sự giảm chỉ là thời gian tiếp khách tính trên mỗi món và đôi khi là túi đựng. Vì vậy mức bớt hợp lý cho khách lẻ mua nhiều thường nhỏ hơn mức khách tưởng.
Thêm một điều ít ai nói ra: mỗi lần bớt cho người này, bạn đang đặt chuẩn mới cho người kia. Nếu người mua năm món hôm nay được bớt mà người mua bảy món hôm qua không được, sớm muộn họ sẽ biết, vì khách cùng khu trò chuyện với nhau. Bớt cho khách mua nhiều là việc nên làm, nhưng phải làm như một quy tắc, không như một ân huệ.
Tính phần bớt chịu được trước khi khách đến quầy
Muốn trả lời nhanh và tự tin, bạn cần biết trước mình có bao nhiêu chỗ để bớt. Bảng dưới đây là ví dụ giả định cho một rổ hàng gia dụng, cho thấy vì sao không nên bớt theo phần trăm trên tổng tiền mà nên nhìn vào lãi.
| Khoản | Ví dụ giả định | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tổng tiền theo giá bán | 1.000.000 đồng | Mười hai món, đủ loại |
| Tổng giá vốn | 760.000 đồng | Theo giá nhập gần nhất |
| Lãi gộp của đơn | 240.000 đồng | Chưa trừ tiền thuê, điện, công |
| Chi phí phân bổ cho đơn | khoảng 120.000 đồng | Ước theo chi phí tháng chia số đơn |
| Lãi còn lại | khoảng 120.000 đồng | Phần thật sự có thể chia sẻ |
| Bớt 10% tổng tiền | 100.000 đồng | Ăn gần hết lãi còn lại |
| Bớt 3% hoặc làm tròn | 30.000 đồng | Vẫn giữ phần lớn lãi |
Con số cho thấy khách hỏi "bớt mười phần trăm cho chị" nghe nhỏ nhưng có thể lấy gần hết tiền lãi của đơn đó. Khi đã tính một lần cho các nhóm hàng chính, bạn sẽ biết mức bớt an toàn của tiệm mình, thường chỉ vài phần trăm hoặc một khoản làm tròn.
Đổi phần bớt lấy một điều kiện, đừng bớt suông
Nguyên tắc nếu – thì. Thay vì "dạ được, em bớt", bạn nói "Nếu chị lấy thêm hai gói nữa cho tròn hai chục món thì em bớt cho chị ba chục nghìn". Phần bớt gắn với một điều kiện có lợi cho cả hai, khách thấy mình được việc, bạn bán thêm được hàng.
Đổi lấy thanh toán gọn. Với tiệm phải trả phí khi nhận thẻ hoặc tốn công đối chiếu, khách trả tiền mặt hoặc chuyển khoản ngay có thể là lý do để làm tròn tiền. Lý do này thật và nói được.
Đổi lấy việc khách tự mang về. Nếu tiệm có giao hàng, khách tự chở về giúp bạn tiết kiệm một chuyến. Phần tiết kiệm đó có thể chia lại cho khách thay vì bớt vào giá hàng.
Đổi lấy món đang cần đẩy. Thay vì bớt tiền, bạn tặng hoặc bán giá tốt một món tồn kho còn tốt. Khách nhận được giá trị, bạn giải phóng vốn đang nằm trên kệ.
Không đổi lấy lời hứa mơ hồ. Câu "lần sau chị dẫn bạn đến mua" là lời hứa dễ thương nhưng không đo được. Nếu muốn ghi nhận, ghi tên khách vào sổ khách quen và chiều họ ở lần sau, khi lời hứa đã thành sự thật.
Câu nói mẫu cho từng kiểu khách mua nhiều
Mỗi kiểu khách cần một cách mở lời hơi khác. Các câu dưới đây dùng giọng thân thiện của người bán nhỏ, bạn điều chỉnh theo vùng miền và cách xưng hô quen thuộc.
- Khách vui vẻ, hỏi cho có: "Dạ chị mua nhiều thế này em làm tròn cho chị xuống chẵn một triệu nhé, phần lẻ em không lấy."
- Khách nghiêm túc, hỏi phần trăm: "Dạ hàng gia dụng lãi mỏng lắm chị, mười phần trăm thì em không đủ tiền nhập lại. Em bớt cho chị ba chục và tặng chị cuộn túi rác, chị thấy được không?"
- Khách đang cân nhắc thêm món: "Chị lấy thêm bộ móc treo nữa là đủ hai chục món, em tính chị giá đơn lớn luôn."
- Khách so với tiệm khác: "Dạ em hiểu, mỗi tiệm một giá chị ạ. Bên em giữ giá này nhưng đổi trả trong bảy ngày nếu đồ lỗi, chị mua yên tâm."
- Khách là người quen trong xóm: "Cô mua cho cả nhà thì con bớt cô như mọi khách mua nhiều thôi, cô thông cảm, con bớt ai cũng một mức."
Câu cuối đáng chú ý: với người quen, nói rõ rằng mức bớt giống mọi khách khác giúp bạn tránh tiền lệ bớt riêng, thứ khó rút lại nhất trong buôn bán ở khu dân cư.
Làm tròn tiền: món quà nhỏ nhất mà khách nhớ lâu nhất
Với nhiều tiệm nhỏ, làm tròn xuống là cách bớt nhẹ nhàng và tự nhiên nhất. Một đơn 1.027.000 đồng (ví dụ giả định) làm tròn còn 1.000.000 đồng chỉ mất 27.000 đồng, nhưng khách cảm nhận như được ưu ái. Làm tròn còn có lợi thực tế: tiền mặt gọn, chuyển khoản dễ đối chiếu, quầy đỡ phải tìm tiền lẻ.
Để làm tròn không thành thói quen tốn kém, bạn nên đặt ngưỡng. Chẳng hạn chỉ làm tròn với đơn từ một mức nhất định trở lên, và phần làm tròn không vượt quá một con số cố định. Như vậy đơn nhỏ không bị làm tròn ăn hết lãi, còn đơn lớn có một cử chỉ thân thiện có giới hạn.
Ngược lại, tránh làm tròn lên hoặc tự ý bỏ qua lời hứa làm tròn khi tiền lẻ bất lợi cho mình. Khách nhớ những chuyện nhỏ như vậy rất lâu. Nếu không làm tròn được vì đơn đã sát giá, nói thẳng thay vì lặng lẽ tính đủ: "Đơn này em tính sát rồi chị ạ, em không làm tròn được, em gửi thêm chị gói khăn giấy nhé."
Lập quy tắc bớt cho đơn lớn của tiệm
Một tờ quy tắc ngắn giúp chủ và nhân viên trả lời giống nhau. Bạn có thể làm theo trình tự dưới đây trong vòng một buổi.
- Xem lại sổ bán hàng vài tuần gần nhất, tìm ra mức đơn mà bạn coi là đơn lớn với tiệm mình.
- Tính lãi còn lại trung bình của một đơn lớn như bảng ở trên, để biết phần có thể chia sẻ.
- Chọn một hoặc hai hình thức bớt chính: làm tròn, phần trăm nhỏ, hay quà tặng từ hàng tồn.
- Đặt mức tối đa cho mỗi hình thức và điều kiện đi kèm, viết thành câu ngắn.
- Dặn người đứng quầy câu trả lời mẫu, và yêu cầu ghi lại mỗi lần bớt vào sổ hoặc phần mềm bán hàng.
- Cuối tháng xem tổng tiền đã bớt so với doanh thu đơn lớn, điều chỉnh nếu thấy quá tay.
Quy tắc giúp bạn rộng rãi đúng chỗ: khách mua nhiều luôn được một cái gì đó, nhưng cái đó không bao giờ vượt khỏi phần lãi bạn chịu chia sẻ.
Khi khách được bớt xong lại muốn trả bớt vài món
Một tình huống hay gặp: khách mua hai chục món, được làm tròn theo mức đơn lớn, hôm sau quay lại trả năm món vì mua thừa. Nếu bạn hoàn tiền theo giá niêm yết của năm món đó, đơn còn lại vừa nhỏ hơn mức được ưu đãi vừa vẫn mang phần bớt cũ, nghĩa là tiệm chịu thiệt hai lần. Khách thường không cố ý, họ chỉ không nghĩ tới phép tính này.
Cách xử lý công bằng là tính lại như thể khách chỉ mua phần giữ lại. Nếu phần giữ lại vẫn đủ mức đơn lớn, ưu đãi giữ nguyên và bạn hoàn đúng giá đã bớt theo tỉ lệ. Nếu không đủ, phần ưu đãi cũ được trừ khỏi tiền hoàn. Bạn giải thích bằng câu ngắn: "Dạ hôm qua chị được làm tròn vì đủ hai chục món, giờ còn mười lăm món thì em tính lại theo giá thường, em hoàn chị phần chênh còn lại nhé." Để khỏi tranh cãi, nói điều này ngay lúc bớt cho đơn lớn, không đợi đến khi khách quay lại. Nếu hàng trả lại bị lỗi do tiệm thì khác hẳn: lúc đó bạn hoàn đủ và không tính lại ưu đãi.
Giữ công bằng với khách mua ít và khách quen
Một tiệm nhỏ sống bằng khách trong khu, và khách trong khu so sánh với nhau. Nếu mức bớt cho đơn lớn được nói công khai, kiểu "đơn từ một mức trở lên được làm tròn", khách mua ít không thấy bị thiệt vì họ biết quy tắc và có thể đạt đến nếu muốn. Bớt ngầm cho người này mà không cho người kia mới là điều làm mất lòng.
Khách quen mua đều nhưng mỗi lần ít cũng đáng được ghi nhận. Thay vì bớt từng đơn, bạn có thể dùng cách tích lũy: cứ đủ một số lần mua thì tặng món nhỏ. Như vậy cả khách mua nhiều một lần lẫn khách mua ít nhiều lần đều có lối để được ưu đãi, và tiệm không phải mặc cả với ai cả.
Cuối cùng, đừng ngại để khách đi nếu yêu cầu của họ vượt quá mức bạn chịu được. Một câu tử tế như "Mức đó em không làm được thật, nhưng chị cần món nào lẻ thì em vẫn bán đúng giá cho chị" giữ cửa cho lần sau. Bán ít hơn một chút còn hơn bán lỗ và mất luôn sự bình tĩnh khi đứng quầy.
Câu hỏi thường gặp
Khách xin bớt mười phần trăm có nên đồng ý không?
Tuỳ lãi gộp của nhóm hàng. Với hàng lãi mỏng như tạp hoá, gia dụng, mười phần trăm tổng tiền có thể lấy gần hết lãi của đơn. Nên tính trước lãi còn lại trung bình, rồi đáp bằng mức bạn chịu được kèm một điều kiện hoặc quà nhỏ, thay vì gật theo con số khách đưa.
Làm tròn tiền có phải là cách bớt tốt nhất không?
Làm tròn là cách nhẹ nhàng, dễ hiểu và ít tốn kém, nên hợp với nhiều tiệm nhỏ. Tuy vậy nên đặt ngưỡng đơn tối thiểu và mức làm tròn tối đa. Với hàng lãi cao hoặc đơn rất lớn, một phần trăm nhỏ hoặc quà từ hàng tồn đôi khi có lợi hơn cho cả hai bên.
Nhân viên bớt cho khách mà không báo thì làm sao quản lý?
Đặt quy tắc bớt bằng văn bản ngắn, giới hạn mức tối đa và yêu cầu ghi lại mỗi lần bớt. Cuối ngày đối chiếu tiền thu với giá niêm yết của số hàng bán ra. Khi quy tắc rõ, nhân viên cũng nhẹ đầu hơn vì không phải tự quyết dưới áp lực của khách.
Tặng quà thay cho bớt tiền có làm khách thấy bị lừa không?
Không, nếu quà là thứ có ích và bạn nói thật về nó. Món tồn kho còn tốt, hợp với rổ hàng khách đang mua thường được đón nhận. Tránh đưa hàng gần hỏng hoặc hàng lỗi làm quà, vì khách sẽ coi đó là đẩy hàng xấu và mất thiện cảm.
Khách đã được bớt lần trước, lần này mua ít hơn vẫn đòi bớt thì sao?
Nhắc lại quy tắc một cách nhẹ nhàng: lần trước đơn lớn nên được làm tròn, lần này đơn nhỏ nên tính đúng giá. Có thể gợi ý khách gom thêm món để đạt mức đơn lớn. Giữ quy tắc nhất quán giúp khách hiểu rằng ưu đãi đến từ đơn hàng, không đến từ việc năn nỉ.
Có nên in mức bớt cho đơn lớn lên quầy không?
Với tiệm muốn công khai và công bằng, một dòng ngắn về mức ưu đãi cho đơn từ một mức trở lên giúp khách biết trước và tự gom đơn. Nếu chưa muốn in, ít nhất cả chủ và nhân viên phải thuộc cùng một quy tắc để trả lời giống nhau.