HiepThuong.comHiệp Thương
Thương lượng trong gia đình

Lịch về quê hai bên nội ngoại cả năm: vợ chồng thương lượng Tết, hè, giỗ khi nhà xa

Khi quê nội và quê ngoại cách xa nhau, vợ chồng cần một lịch cả năm chứ không chỉ bàn từng dịp Tết. Cách liệt kê dịp, chia luân phiên, tính chi phí và báo hai bên.

Vietnamese family loading bags into a car trunk outside a narrow townhouse in Nghệ An at dawn, child holding a backpack, parents seen from behind, cool blue light

Khi quê nội và quê ngoại xa nhau, vợ chồng nên thương lượng một lịch về quê cho cả năm thay vì bàn từng dịp Tết, vì một lịch chung giúp cả hai bên gia đình được quan tâm công bằng và mỗi năm không phải cãi lại từ đầu. Tết thường là dịp gây căng nhất, nhưng nó chỉ là một phần trong cả chuỗi dịp: hè của con, giỗ ông bà, đám cưới họ hàng, lúc bố mẹ ốm.

Bài này dành cho những cặp vợ chồng cưới xa, ví dụ một người quê Thanh Hóa, một người quê Đồng Tháp, đang sống ở thành phố khác. Nó đi qua cách liệt kê các dịp quan trọng với mỗi bên, chia luân phiên, tính thời gian và chi phí đi lại, rồi cách báo với bố mẹ hai bên sao cho không ai thấy bị bỏ rơi.

Vì sao bàn từng dịp Tết lại hay vỡ

Nếu năm nào cũng chỉ tới tháng Chạp mới bàn chuyện ăn Tết ở đâu, cuộc nói chuyện diễn ra đúng lúc áp lực cao nhất: vé xe sắp hết, bố mẹ hai bên đã gọi hỏi, công việc cuối năm dồn dập. Mỗi người lại mang theo cảm giác của năm trước, ví dụ "năm ngoái đã về nhà anh rồi", và cuộc bàn bạc thành cuộc đòi nợ.

Bàn từng dịp cũng khiến các dịp khác bị bỏ quên. Có nhà Tết luân phiên rất công bằng, nhưng cả năm chỉ về quê nội thêm ba lần vì gần hơn, còn quê ngoại xa thì không về lần nào ngoài Tết. Người có bố mẹ ở xa dần cảm thấy gia đình mình bị đặt sau.

Một lịch cả năm giải quyết cả hai chuyện. Hai người ngồi bàn một lần vào lúc thong thả, nhìn tổng thể tất cả các dịp, và chia sao cho cả năm cân bằng chứ không chỉ một dịp cân bằng. Lịch đó trở thành điểm tựa chung khi bố mẹ hai bên hỏi.

Liệt kê các dịp quan trọng với mỗi bên

Bước đầu tiên là để mỗi người tự nói ra dịp nào với gia đình mình là không thể vắng. Thường người trong nhà mới biết dịp nào nặng ký. Các bước gợi ý:

  1. Mỗi người liệt kê các dịp thường có trong năm của gia đình mình: Tết, giỗ ông bà, giỗ tổ họ, ngày mùa, sinh nhật tròn của bố mẹ, lễ hội làng.
  2. Đánh dấu ba mức: dịp nhất định phải có mặt, dịp nên có mặt nếu được, dịp có thể gửi quà hoặc gọi điện thay.
  3. Ghi chú dịp nào cố định theo năm và dịp nào bất thường, như đám cưới em họ hay mừng thọ.
  4. Thêm các khoảng thời gian của gia đình nhỏ: nghỉ hè của con, kỳ nghỉ phép năm của hai vợ chồng, những tháng công việc bận nhất.
  5. Đặt hai danh sách cạnh nhau và tìm chỗ trùng: ví dụ giỗ lớn của hai bên rơi gần nhau, hoặc mùa hè con nghỉ dài phù hợp về quê xa.

Bước này thường làm lộ ra những điều người kia chưa biết. Có người lần đầu nghe vợ kể rằng giỗ bà ngoại với nhà vợ quan trọng hơn cả Tết, vì đó là dịp cả họ tụ về. Biết như vậy, việc đánh đổi trở nên dễ hơn nhiều.

Các cách chia lịch thường gặp

Sau khi đã có danh sách, hai người chọn cách chia. Bảng dưới là các kiểu phổ biến với ví dụ giả định cho một cặp vợ chồng sống ở TP.HCM, quê nội ở Huế, quê ngoại ở An Giang.

Cách chiaVí dụ giả địnhĐiểm cần lưu ý
Luân phiên Tết theo nămNăm chẵn ăn Tết ở Huế, năm lẻ ở An GiangNên kèm dịp bù cho bên không có Tết năm đó
Chia đôi kỳ TếtBa ngày đầu ở một bên, sau đó đi tiếp sang bên kiaChỉ hợp khi hai quê đủ gần để đi trong ngày
Tết bên này, hè bên kiaTết ở Huế, kỳ nghỉ hè của con về An Giang dài ngàyCần bàn để bên có Tết không thấy thiệt về hè
Đón bố mẹ lên ăn TếtMột năm mời ông bà một bên lên thành phố ăn TếtHỏi sức khoẻ và mong muốn của ông bà trước
Ưu tiên dịp nặng ký của mỗi bênLuôn về Huế giỗ tổ họ, luôn về An Giang giỗ bà ngoại, Tết luân phiênCần danh sách dịp đã đánh dấu mức độ

Nhiều cặp vợ chồng kết hợp vài cách cùng lúc. Điều quan trọng không phải chọn đúng một kiểu mà là kết quả cả năm khiến cả hai thấy công bằng với gia đình mình, và cả hai cùng có thể giải thích được với bố mẹ.

Mở đầu cuộc bàn bạc giữa hai vợ chồng

Chọn lúc xa Tết. Thời điểm tốt là sau rằm tháng Giêng hoặc giữa năm, khi chưa ai bị vé xe và điện thoại của bố mẹ hối thúc. Câu mở lời có thể là: "Năm nào sát Tết mình cũng căng chuyện về đâu. Hay mình ngồi làm luôn lịch cho cả năm sau, để khỏi phải bàn lại?"

Nói nỗi lo của mình trước. "Em sợ bố mẹ em thấy em lấy chồng xa rồi thì ít về." Hoặc: "Anh ngại năm nay không về thì mẹ anh buồn vì nhà chỉ có anh là con trai." Khi mỗi người nói ra nỗi lo cụ thể, người kia dễ tìm cách giúp hơn là tranh cãi.

Thừa nhận sự hy sinh của người kia. Người cưới xa nhà thường đã rời quê, rời bạn bè để sống ở nơi mới. Một câu như "Anh biết em xa nhà nhiều hơn anh" không tốn gì mà làm cuộc nói chuyện mềm hẳn.

Đặt nguyên tắc trước khi đặt ngày. Thay vì bàn ngay Tết năm nay về đâu, hai người thống nhất nguyên tắc: cả năm cân bằng về số ngày, mỗi bên có một dịp ưu tiên, việc ốm đau luôn được ưu tiên. Có nguyên tắc rồi, chia ngày chỉ là việc tính toán.

Tính thời gian, sức khoẻ và chi phí đi lại

Lịch về quê đẹp trên giấy nhưng có thể không chạy được nếu không tính tới thực tế. Quãng đường xa đồng nghĩa với vé máy bay hoặc vé xe giường nằm cho cả nhà, ngày phép của hai người, và sức của con nhỏ hay người mang thai. Hai người nên ước chi phí và số ngày phép cho từng chuyến, rồi so với ngân sách chung của năm.

Một cách chia công bằng hơn đôi khi không phải chia số lần về mà chia tổng chi phí hoặc tổng số ngày. Ví dụ giả định: quê ngoại xa gấp ba quê nội, nếu về số lần bằng nhau thì quỹ đi lại dồn hết vào bên ngoại. Hai người có thể thống nhất rằng quê gần về nhiều lần ngắn, quê xa về ít lần nhưng ở lâu hơn, và tổng số ngày ở mỗi bên tương đương.

Cũng nên tính tới mùa cao điểm. Đi vào sát Tết vừa đắt vừa mệt, nên có cặp chọn về quê xa trước Tết một tuần rồi quay lại thành phố ăn Tết với gia đình nhỏ, hoặc về sau rằm tháng Giêng khi vé dễ mua. Mỗi phương án như vậy cần được hai người bàn với nhau trước khi báo bố mẹ.

Một chi tiết hay bị quên là sức của người lái xe hoặc người trông con trên đường. Chuyến đi dài với con nhỏ nên chia việc rõ: ai lo đồ ăn, ai trông con khi người kia nghỉ. Thương lượng chuyện này trước khi đi giúp tránh cãi nhau giữa đường.

Báo lịch với bố mẹ hai bên sao cho êm

Hai vợ chồng thống nhất trước, rồi mới báo. Đừng báo bố mẹ khi hai người chưa chốt. Nếu bố mẹ phản đối, người nghe điện thoại dễ đổi ý ngay và người kia thấy bị phản bội.

Mỗi người báo với bố mẹ của mình. Con ruột thường nói được những điều con dâu, con rể khó nói. Câu mẫu: "Năm nay vợ chồng con ăn Tết bên ngoại, nhưng hè này con đưa cháu về ở với bố mẹ hai tuần, và giỗ ông thì con về chắc chắn".

Nói kèm điều bố mẹ sẽ có, không chỉ điều bố mẹ không có. Báo "Tết này không về" nghe nặng hơn nhiều so với báo cả lịch năm có hai chuyến về dài. Mục đích là bố mẹ thấy mình vẫn có mặt trong kế hoạch của các con.

Báo sớm. Báo từ đầu năm hoặc ít nhất vài tháng trước Tết giúp bố mẹ chuẩn bị tâm lý và sắp xếp việc nhà, việc họ.

Giữ đúng lời đã nói. Nếu đã hứa về hè mà rồi hoãn, lần sau lời hứa mất trọng lượng. Khi buộc phải đổi, báo sớm và đề xuất dịp thay thế ngay.

Khi có dịp bất thường và khi một bên khó chấp nhận

Lịch cả năm cần chừa chỗ cho chuyện không báo trước: bố mẹ ốm, đám tang, đám cưới gấp. Hai người nên thống nhất từ đầu rằng những việc như vậy luôn được ưu tiên và không tính vào phần chia công bằng. Không ai nên phải cân nhắc "đã về bên này hai lần rồi" khi bố mẹ mình nằm viện.

Có những gia đình một bên rất khó chấp nhận việc con không về ăn Tết, nhất là khi nhà có con trai trưởng hoặc có nếp lâu đời. Thương lượng lúc này cần tôn trọng cảm xúc của bố mẹ mà vẫn giữ thoả thuận vợ chồng. Người con của bên đó nên đứng ra nói chuyện, lắng nghe nỗi buồn của bố mẹ, ghi nhận điều đó, rồi đưa ra những cách bù cụ thể như gọi điện video đêm giao thừa, về sớm sau Tết, đón bố mẹ lên chơi.

Nếu áp lực từ một bên kéo dài và làm vợ chồng căng thẳng với nhau, điều quan trọng nhất là hai người vẫn đứng cùng một phía trong thoả thuận. Có thể điều chỉnh lịch, nhưng điều chỉnh vì hai người cùng thấy hợp lý, không phải vì một người bị ép. Một cuộc nói chuyện với chuyên gia tư vấn gia đình đôi khi giúp tháo gỡ những nút thắt lâu năm giữa các thế hệ.

Câu hỏi thường gặp

Năm nào cũng về ăn Tết bên nội vì là con trai trưởng thì có công bằng không?

Nhiều nhà vẫn giữ nếp này và cả hai vợ chồng thấy ổn. Nếu người vợ thấy thiệt cho gia đình mình, có thể thương lượng các dịp bù rõ ràng: về ngoại dài ngày sau Tết, kỳ nghỉ hè ở bên ngoại, hoặc đón ông bà ngoại về chung. Điều quan trọng là cả hai cùng đồng ý, không phải mặc định.

Hai quê gần nhau thì có cần làm lịch cả năm không?

Khi hai quê chỉ cách nhau vài chục cây số, nhiều cặp chia ngày trong cùng kỳ Tết là đủ. Tuy vậy, lịch cả năm vẫn hữu ích cho các dịp khác như giỗ, cuối tuần về thăm, để tránh một bên được về nhiều hơn chỉ vì tiện đường hay vì một người thường chủ động hơn.

Có nên để con chọn về quê nội hay ngoại?

Có thể hỏi con thích gì ở mỗi bên để sắp xếp hoạt động cho con vui, nhưng việc chọn đi đâu là quyết định của bố mẹ. Đặt con vào vị trí chọn giữa ông bà nội và ông bà ngoại dễ làm con khó xử và có thể khiến một bên buồn lòng.

Một người có bố mẹ đã mất thì lịch về quê nên tính thế nào?

Người đó vẫn có thể có những dịp quan trọng như giỗ bố mẹ, thăm anh chị em, họ hàng. Mời người ấy nói ra dịp nào có ý nghĩa và đưa vào lịch như mọi dịp khác. Đừng mặc định rằng không còn bố mẹ thì không cần về, vì với nhiều người quê vẫn là nơi giữ ký ức.

Chi phí về quê xa đắt quá thì có nên giảm số lần về bên đó?

Có thể giảm số lần nhưng tăng thời gian mỗi lần ở, hoặc kết hợp với dịp đón bố mẹ lên. Nên bàn thẳng chuyện chi phí với nhau và với bố mẹ ở mức phù hợp, để bố mẹ hiểu việc về ít không phải vì kém quan tâm. Gọi video đều đặn cũng giúp giữ gần gũi giữa các chuyến về.

Đã chốt lịch rồi mà bố mẹ một bên gọi điện trách thì nên làm gì?

Người con của bên đó nhận cuộc nói chuyện, nghe hết nỗi buồn mà không vội phân trần, sau đó nhắc lại các dịp bố mẹ sẽ có trong năm. Tránh đổ lỗi cho vợ hoặc chồng kiểu "tại cô ấy muốn thế". Nếu thật sự cần điều chỉnh, hai vợ chồng bàn lại riêng rồi mới trả lời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138