HiepThuong.comHiệp Thương
Câu nói và kênh thương lượng

Thương lượng qua điện thoại: chuẩn bị trước cuộc gọi, mở đầu gọn và ghi chép khi nói

Điện thoại nhanh, có giọng nói nhưng không có nét mặt và dễ bị cuốn. Cách chuẩn bị ghi chú, mở đầu cuộc gọi, giữ nhịp, ghi chép và kết thúc có xác nhận.

Vietnamese woman standing on a narrow balcony with potted plants in Vinh, holding a phone to her ear and a small notepad, seen from behind, early evening light

Thương lượng qua điện thoại nhanh hơn tin nhắn và ấm hơn email, nhưng cũng dễ bị cuốn theo nhịp của bên kia nhất. Muốn gọi điện thương lượng tốt, bạn chuẩn bị vài dòng ghi chú trước, hỏi người kia có tiện nói không, nói chậm hơn bình thường, ghi lại con số trong lúc nghe, và kết thúc bằng một câu nhắc lại kèm tin nhắn xác nhận.

Những cuộc gọi kiểu này rất quen: gọi chủ nhà bàn chuyện sửa chữa và giá thuê, gọi thợ để chốt ngày làm và tiền công, gọi tổng đài nhà mạng hay ngân hàng để đổi gói, xin giảm phí, huỷ dịch vụ, gọi cho người bán đồ cũ khi nhắn tin mãi không xong. Bài này đi qua cách chuẩn bị, mở đầu, giữ nhịp, xử lý khi bị dồn, và kết thúc cuộc gọi sao cho điều đã nói không bị trôi đi.

Điện thoại có gì khác gặp mặt và nhắn tin

Qua điện thoại, bạn nghe được giọng, tốc độ, những lần ngập ngừng của người kia, nên hiểu cảm xúc của họ tốt hơn hẳn tin nhắn. Bạn cũng có thể hỏi lại ngay khi chưa rõ, gỡ hiểu lầm trong vài giây thay vì vài giờ. Đó là lý do khi tin nhắn bắt đầu căng, chuyển sang gọi điện thường giúp mọi chuyện dịu lại.

Nhưng điện thoại cũng có điểm yếu riêng. Bạn không thấy nét mặt, nên khó biết người kia đang gật gù hay đang cau mày. Không có thời gian nghĩ như khi nhắn tin: câu hỏi đến là phải trả lời, im lặng lâu thì thấy ngượng. Người quen gọi điện, như nhân viên tổng đài hay người bán hàng lâu năm, thường dẫn nhịp nhanh và nói nhiều, khiến người ít kinh nghiệm dễ gật đầu trước khi kịp hiểu mình đồng ý với điều gì.

Cuối cùng, lời nói qua điện thoại không tự lưu lại. Cúp máy xong, mỗi người nhớ một kiểu. Vì vậy cuộc gọi thương lượng cần hai thứ mà gặp mặt đôi khi bỏ qua được: một trang chuẩn bị để giữ mình không bị cuốn, và một tin nhắn sau cuộc gọi để giữ điều đã nói không bị trôi.

Ghi chú chuẩn bị trước khi bấm gọi

Trước mỗi cuộc gọi có tiền hoặc có điều kiện quan trọng, ghi ra một trang giấy hoặc một ghi chú trên máy, để ngay trước mặt khi gọi. Trang đó gồm các dòng sau.

  • Mục tiêu một câu: bạn muốn gì sau cuộc gọi. "Giữ giá thuê năm sau và chủ nhà sửa máy nước nóng trước cuối tháng."
  • Mức chấp nhận được: điều tối thiểu bạn cần, dưới đó bạn sẽ xin hẹn lại chứ không gật đầu ngay.
  • Ba thông tin cần có trong tay: mã hợp đồng, số tháng đã dùng dịch vụ, ngày ký, số tiền đang trả. Tổng đài sẽ hỏi, và tìm giấy tờ giữa cuộc gọi làm bạn rối.
  • Hai ba câu hỏi mở muốn hỏi: "Bên mình có những gói nào phù hợp với người dùng ít?", "Chị tính chi phí sửa thế nào?".
  • Câu mở đầu đã viết sẵn: chào, giới thiệu, mục đích cuộc gọi, hỏi có tiện nói không.
  • Một khoảng trống để ghi chép con số, tên người nghe máy, thời gian họ hứa.

Trang chuẩn bị không phải kịch bản để đọc. Nó là cái neo: khi người kia đưa ra một đề nghị bất ngờ, bạn liếc xuống mục tiêu và mức chấp nhận được, rồi mới trả lời. Chỉ cần vậy là bạn đã tránh được phần lớn những cái gật đầu vội.

Mở đầu cuộc gọi trong ba mươi giây

Chào và giới thiệu rõ. "Dạ em chào chị, em là Minh, đang thuê phòng 302 nhà chị ở đường Lê Lợi." Người nghe máy có thể đang làm việc khác; giới thiệu rõ giúp họ biết ngay ai đang gọi và về chuyện gì.

Hỏi có tiện nói không. "Chị đang tiện nói chừng năm phút không ạ?" Câu này đơn giản nhưng nhiều người bỏ qua. Nếu người kia đang chạy xe hay đang tiếp khách, cuộc thương lượng sẽ hỏng dù bạn nói hay tới đâu. Nếu họ bận, hẹn giờ cụ thể và gọi lại đúng giờ.

Nêu mục đích cuộc gọi. "Em gọi để bàn với chị chuyện gia hạn hợp đồng và cái máy nước nóng." Nói trước chủ đề giúp người kia chuẩn bị tâm thế, không có cảm giác bị gài.

Mời người kia nói trước. "Chị đang tính giá cho năm sau thế nào ạ?" Như khi gặp mặt, mời họ nói trước giúp bạn nghe được kế hoạch của họ trước khi đưa con số của mình.

Với tổng đài, thêm một bước. Khi gọi tổng đài nhà mạng, ngân hàng, phòng tập, hỏi tên hoặc mã của nhân viên ngay đầu cuộc gọi và ghi lại. Nếu cuộc gọi bị ngắt hoặc cần gọi lại, bạn biết đã nói chuyện với ai và họ đã hứa gì.

Giữ nhịp khi bên kia nói nhanh hoặc dồn

Khi người kia nói nhanh, đưa ra nhiều lựa chọn liên tiếp hoặc thúc bạn quyết ngay, cách tốt nhất là chủ động chậm lại. Nói chậm hơn bình thường một chút, hạ giọng, và nhắc lại từng ý: "Dạ để em nhắc lại cho chắc, gói thứ nhất là…". Việc nhắc lại vừa giúp bạn hiểu đúng, vừa kéo nhịp cuộc gọi về tốc độ của bạn.

Bạn không cần lấp mọi khoảng lặng. Sau khi người kia đưa ra một đề nghị, im vài giây để nghĩ là chuyện bình thường. Một câu "Dạ để em xem lại một chút" rồi nhìn trang chuẩn bị. Qua điện thoại, ba giây im lặng nghe dài hơn khi gặp mặt, nhưng người bên kia sẽ hiểu bạn đang cân nhắc, không phải bỏ đi.

Nếu bị thúc "Ưu đãi chỉ hôm nay thôi anh" hoặc "Chị phải trả lời ngay để em giữ", bạn có quyền xin thời gian: "Em cần bàn với gia đình. Nếu ưu đãi hết thì thôi, em chấp nhận". Một đề nghị tốt hiếm khi biến mất chỉ vì bạn xin vài giờ suy nghĩ; nếu nó biến mất, có lẽ nó không tốt như vẻ ngoài. Cách nhận ra những chiêu gây áp lực kiểu khan hiếm giả hay hạn chót giả có bài riêng ở danh mục tâm lý và cảm xúc của trang.

Ghi chép trong lúc nói: ghi gì và ghi thế nào

Ghi chép trong cuộc gọi là thói quen nhỏ cứu được rất nhiều rắc rối. Bạn không cần ghi đủ câu, chỉ cần những thứ dưới đây.

Cần ghiVí dụ ghi tắtVì sao
Con số và đơn vịgiá thuê giữ nguyên tới hết tháng mười hai năm sauCon số là thứ dễ nhớ sai nhất
Ngày giờ và hạn chótthợ tới sửa sáng thứ tư, xong trước trưaTránh "tuần sau" mỗi người hiểu một kiểu
Ai làm gìchị gọi thợ, em ở nhà mở cửaRõ trách nhiệm từng bên
Điều kiện kèmnếu ký hai năm thì giữ giá năm đầuĐiều kiện hay bị quên khi chỉ nhớ con số
Tên người, mã cuộc gọinhân viên Lan, mã yêu cầu ghi cuối trangCần khi gọi lại tổng đài
Điều còn treophí giữ xe: chị hỏi chồng rồi báoBiết việc nào chưa xong để hỏi lại

Nếu bạn muốn ghi âm cuộc gọi để khỏi phải ghi chép, nên báo trước cho người kia. Ghi âm không báo dễ làm mất lòng tin nếu họ biết, và giá trị của bản ghi trong từng trường hợp phụ thuộc quy định hiện hành. Với phần lớn việc đời thường, ghi tay vài dòng cộng một tin nhắn xác nhận là đủ và tôn trọng hơn.

Kết thúc cuộc gọi cho chắc

Phút cuối cuộc gọi quyết định điều đã nói có thành thoả thuận hay không. Đi qua các bước sau trước khi cúp máy.

  1. Nhắc lại ngắn các điểm đã thống nhất, đọc theo ghi chép: "Dạ em nhắc lại: giá thuê giữ nguyên năm đầu nếu em ký hai năm, chị gọi thợ sửa máy nước nóng sáng thứ tư."
  2. Hỏi xác nhận: "Vậy đúng ý chị chưa ạ?" Chờ người kia nói rõ là đúng.
  3. Nói rõ điều còn treo và ai sẽ báo lại khi nào: "Phần phí giữ xe chị báo em trước cuối tuần nhé."
  4. Cảm ơn người kia đã dành thời gian, kể cả khi cuộc gọi chưa đạt điều bạn muốn.
  5. Trong vòng một giờ sau cuộc gọi, nhắn một tin tóm tắt các điểm vừa nhắc lại, kết bằng "Có gì em ghi chưa đúng chị nhắn lại giúp em nhé".
  6. Với tổng đài, hỏi xin mã yêu cầu hoặc tin nhắn xác nhận từ hệ thống nếu có, và kiểm tra hoá đơn kỳ sau xem thay đổi đã được áp dụng đúng chưa.

Tin nhắn sau cuộc gọi là bước biến lời nói thành chữ viết. Nó không làm cuộc gọi kém thân thiện; nó cho thấy bạn nghiêm túc và giúp cả hai cùng nhớ đúng.

Giọng nói là thứ duy nhất bên kia có

Tốc độ. Khi hồi hộp, người ta nói nhanh hơn bình thường, và giọng nhanh nghe như đang vội hoặc đang giấu điều gì. Cố ý chậm lại một nhịp, ngắt câu rõ, nhất là khi nói con số. "Mức em đề nghị là… ba triệu tám" dễ nghe và đáng tin hơn một chuỗi số nói liền.

Âm lượng. Nói vừa đủ nghe, không thì thầm như sợ, cũng không to như cãi. Nếu bạn đang ở chỗ ồn, tìm góc yên trước khi gọi. Phải nói to để át tiếng ồn làm giọng bạn nghe gắt mà bạn không hề có ý.

Nụ cười trong giọng. Người nghe qua điện thoại nhận ra khá rõ khi bạn nói với nét mặt thả lỏng, vì giọng sáng hơn. Trước khi bấm gọi, hít một hơi, thả vai, và mở đầu bằng lời chào như đang gặp người quen. Điều này không phải diễn; nó giúp chính bạn bớt căng.

Tư thế. Đứng hoặc ngồi thẳng khi gọi cuộc gọi quan trọng. Nằm dài hay vừa đi vừa nói làm hơi thở ngắn và giọng thiếu chắc. Nhiều người thấy đứng gọi giúp họ tự tin hơn hẳn khi bàn chuyện tiền.

Những tiếng đệm. "Ờ", "à", "kiểu là" lặp nhiều khiến bạn nghe thiếu chuẩn bị. Không cần xoá hết, chỉ cần để ý ở những câu quan trọng: câu mở, câu đề nghị, câu nhắc lại để chốt. Trang chuẩn bị đặt sẵn mấy câu này chính là để bạn nói chúng trơn tru.

Câu hỏi thường gặp

Ngại gọi điện thì có nên chỉ nhắn tin cho đỡ áp lực không?

Với việc nhỏ, nhắn tin hoàn toàn ổn. Nhưng khi tin nhắn đã qua lại nhiều mà chưa xong, hoặc việc có cảm xúc cần gỡ, một cuộc gọi năm phút thường giải quyết nhanh hơn. Chuẩn bị trang ghi chú trước sẽ giúp bạn bớt ngại đáng kể.

Gọi tổng đài xin giảm phí có hiệu quả không?

Tuỳ chính sách từng nơi và từng thời điểm. Cách tăng khả năng thành công là chuẩn bị thông tin sử dụng của bạn, hỏi các gói hiện có thay vì đòi giảm chung chung, và lịch sự với nhân viên vì họ thường không tự quyết được mà phải chuyển đề nghị lên.

Nên gọi vào giờ nào để thương lượng?

Tránh giờ người kia bận nhất như giờ ăn, giờ đưa đón con, giờ cao điểm buôn bán. Với chủ nhà hay thợ, nhắn trước hỏi giờ tiện là cách chắc nhất. Với tổng đài, giờ vắng thường là giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường.

Nếu bên kia gắt hoặc nói to qua điện thoại thì làm sao?

Giữ giọng chậm và nhỏ hơn họ, ghi nhận cảm xúc của họ bằng một câu ngắn, rồi đưa cuộc nói chuyện về việc cụ thể. Nếu họ không dịu đi, xin gọi lại lúc khác: "Em nghĩ mình nói tiếp sau sẽ tốt hơn". Bạn không cần ở lại trong một cuộc gọi bị xúc phạm.

Có nên dùng loa ngoài để người nhà cùng nghe không?

Có thể, nhưng nên báo cho người kia biết có người cùng nghe. Nghe lén qua loa ngoài mà không báo, nếu bị phát hiện, làm mất lòng tin. Nếu cần người nhà góp ý, có thể xin tạm dừng rồi gọi lại sau khi bàn xong.

Gọi video có tốt hơn gọi thoại khi thương lượng không?

Gọi video cho thấy nét mặt nên gần với gặp trực tiếp hơn, hợp với chuyện tế nhị trong gia đình hoặc khi cần cho xem món đồ. Nhưng không phải ai cũng thoải mái với video; hỏi trước, và đừng chọn video chỉ vì nghĩ nó gây áp lực hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138