HiepThuong.comHiệp Thương
Câu nói và kênh thương lượng

Gặp trực tiếp, gọi điện, nhắn tin hay email: chọn kênh thương lượng hợp từng việc

Cùng một đề nghị, nói sai kênh có thể hỏng việc. So sánh bốn kênh thương lượng, bảng chọn kênh theo loại việc, cách phối hợp nhiều kênh trong một cuộc bàn.

Wide view of a Vietnamese family courtyard in Thanh Hoa, two brothers sitting on a wooden bench under a tree talking, one phone face down beside them, warm late afternoon

Chọn kênh thương lượng dựa trên ba câu hỏi: việc này có nhiều cảm xúc không, có cần ghi lại không, và cần nhanh tới đâu. Chuyện tế nhị, quan hệ lâu dài nên gặp trực tiếp hoặc gọi điện. Việc nhiều chi tiết, cần lưu hồ sơ nên dùng email. Việc nhỏ, cần thông tin rõ và nhanh hợp với tin nhắn. Phần lớn cuộc thương lượng tốt dùng phối hợp hai ba kênh.

Nhiều người chọn kênh theo thói quen hay theo nỗi ngại: ngại va chạm thì nhắn tin, sốt ruột thì gọi luôn, muốn trang trọng thì gửi thư. Cách chọn đó đôi khi làm hỏng một đề nghị hoàn toàn hợp lý. Bài này so sánh bốn kênh phổ biến, đưa ra bảng chọn kênh theo loại việc, và chỉ cách phối hợp nhiều kênh trong cùng một cuộc bàn.

Bốn kênh, mạnh yếu khác nhau

Mỗi kênh mang theo những tín hiệu khác nhau và để lại dấu vết khác nhau. Bảng dưới so sánh bốn kênh theo những tiêu chí quan trọng nhất khi thương lượng.

Tiêu chíGặp trực tiếpGọi điệnNhắn tinEmail
Truyền cảm xúcĐầy đủ nhất: giọng, nét mặt, cử chỉCó giọng, không có nét mặtRất ít, dễ đọc sai giọngÍt, nhưng có chỗ viết lời ghi nhận kỹ
Tốc độPhải hẹn, nhưng giải quyết nhanh khi đã gặpNhanh, gỡ hiểu lầm ngayNhanh hoặc chậm tuỳ người đápChậm nhất
Thời gian suy nghĩÍt, dễ bị cuốnÍtNhiềuNhiều nhất
Lưu lạiKhông, trừ khi ghi chépKhông, trừ khi ghi chépCó, dễ xem lạiCó, dễ tìm và chuyển tiếp
Hợp vớiChuyện tế nhị, quan hệ lâu dài, nhiều bênGỡ căng, bàn nhanh, việc vừaViệc nhỏ, hỏi thông tin, xác nhậnĐề nghị nhiều chi tiết, gửi tổ chức, lưu hồ sơ

Không kênh nào tốt cho mọi việc. Gặp trực tiếp mạnh nhất về tình cảm nhưng không để lại dấu vết; email để lại dấu vết tốt nhất nhưng lạnh nhất. Chọn kênh là cân giữa hai thứ đó theo đúng nhu cầu của từng việc.

Ba câu hỏi để chọn kênh

Việc này có nhiều cảm xúc không? Chuyện chia việc chăm bố mẹ giữa anh chị em, chuyện tiền bạc giữa vợ chồng, đề nghị với người hàng xóm lâu năm: những việc có thể chạm tự ái hay để lại vết lâu dài nên bàn bằng giọng nói, tốt nhất là gặp mặt. Tin nhắn trong những việc này dễ bị đọc sai và trở thành bằng chứng cho những cuộc giận dỗi về sau.

Việc này có cần ghi lại không? Khi có tiền, có hạn chót, có nhiều điều kiện, hoặc có nhiều người liên quan, bạn cần một bản ghi để cả hai cùng xem lại. Tin nhắn hoặc email đáp ứng việc này. Nếu bàn bằng lời, sau đó nhớ ghi lại bằng chữ.

Việc này cần nhanh tới đâu? Thợ đang đứng trước cửa nhà, cần chốt ngay thì gọi điện. Người bán đồ cũ có nhiều người hỏi, cần giữ hàng thì nhắn tin nhanh. Đề nghị với ban quản lý về một khoản phí áp từ quý sau thì có thời gian viết email cẩn thận.

Ghép ba câu trả lời. Nhiều cảm xúc, cần ghi lại, không gấp: gặp mặt bàn trước, gửi tin nhắn tóm tắt sau. Ít cảm xúc, cần ghi lại, không gấp: email. Ít cảm xúc, cần nhanh: tin nhắn hoặc gọi điện, rồi tin nhắn xác nhận. Cách ghép này đủ dùng cho phần lớn tình huống đời thường.

Thêm một câu: người kia quen kênh nào? Có người lớn tuổi không đọc email, có người trẻ không nghe máy số lạ, có người kinh doanh chỉ trả lời tin nhắn trong giờ làm việc. Kênh tốt nhất trên giấy sẽ vô ích nếu người kia không dùng nó. Khi không chắc, hỏi thẳng: "Anh tiện nói qua điện thoại hay nhắn tin hơn?".

Bảng chọn kênh theo tình huống thường gặp

Bảng dưới gợi ý kênh chính và kênh bổ sung cho một số tình huống đời thường. Đây là gợi ý để bạn tham khảo, không phải quy tắc cứng; quan hệ và thói quen của từng người có thể khiến lựa chọn khác đi.

Tình huốngKênh chínhKênh bổ sung
Hỏi mua đồ cũ trên mạngNhắn tinGặp để xem hàng, nhắn lại xác nhận giờ hẹn
Gia hạn thuê phòng, xin giữ giáGặp trực tiếp hoặc gọi điệnTin nhắn tóm tắt sau khi chốt
Chốt ngày làm và tiền công với thợGọi điệnTin nhắn ghi lại phạm vi, giá, ngày
Đổi gói, xin giảm phí dịch vụGọi tổng đàiLưu mã yêu cầu, kiểm hoá đơn kỳ sau
Đề nghị ban quản lý xem lại một khoản phíEmail hoặc thưGặp trực tiếp nếu chưa được phản hồi
Chia việc nhà, bàn chi tiêu với vợ hoặc chồngGặp trực tiếp, lúc cả hai thong thảGhi chú chung để cùng nhớ
Chia việc chăm bố mẹ giữa anh chị em ở xaGọi video hoặc gặp dịp về quêNhóm nhắn tin để ghi lại phân công
Người làm tự do đề nghị đổi phạm vi với kháchEmailGọi điện nếu khách cần giải thích thêm

Để ý rằng gần như mọi dòng đều có kênh bổ sung. Đó không phải sự cầu kỳ: kênh chính lo phần chính của cuộc bàn, kênh bổ sung lo phần mà kênh chính làm kém, thường là ghi lại hoặc gỡ căng.

Phối hợp nhiều kênh trong một cuộc thương lượng

Một cuộc thương lượng đời thường hiếm khi diễn ra trọn trong một kênh. Mẫu phối hợp hay gặp nhất là: nhắn tin để hẹn và nêu chủ đề, gặp hoặc gọi để bàn phần chính, rồi nhắn tin hoặc email để ghi lại điều đã thống nhất. Mỗi kênh làm phần nó giỏi nhất, và cả cuộc bàn tận dụng được cả sự ấm của giọng nói lẫn sự chắc của chữ viết.

Ví dụ giả định: bạn muốn bàn với chủ nhà chuyện giữ giá khi gia hạn. Bạn nhắn trước: "Chị ơi, em muốn bàn với chị chuyện gia hạn hợp đồng, chị tiện gặp hay gọi điện lúc nào ạ?". Chủ nhà hẹn tối thứ năm qua phòng. Hai bên ngồi nói chuyện, chị đồng ý giữ giá năm đầu nếu bạn ký hai năm. Tối đó bạn nhắn lại tóm tắt các điểm, chị trả lời "đúng rồi em". Ba kênh, ba việc, không kênh nào bị bắt làm việc nó kém.

Điều cần tránh là nhảy kênh để né. Đang gặp mặt mà thấy khó nói thì bảo "để em nhắn sau", rồi nhắn một tin dài đầy trách móc mà không dám nói trực tiếp, là dùng tin nhắn như tấm khiên. Người nhận sẽ thấy bị tấn công bất ngờ, và không có cơ hội đáp lại ngay. Nếu cần thời gian suy nghĩ, nói thẳng là cần thời gian, rồi quay lại cùng kênh hoặc kênh ấm hơn.

Dấu hiệu bạn đang dùng sai kênh

Đôi khi chỉ khi cuộc thương lượng chững lại bạn mới nhận ra kênh không hợp. Dưới đây là những dấu hiệu nên đổi kênh ngay.

  • Tin nhắn qua lại hơn năm lượt mà vẫn hỏi lại cùng một điều: chuyển sang gọi điện để giải thích một lần cho rõ.
  • Cuộc gọi kết thúc mà không ai nhớ chính xác con số: lần sau ghi chép trong lúc nói, và gửi tin nhắn xác nhận ngay sau đó.
  • Email gửi đi một tuần không có hồi âm: có thể người kia không đọc email thường xuyên; gọi điện hỏi nhẹ hoặc ghé trực tiếp.
  • Gặp mặt mà một bên cứ bị cuốn, gật đầu rồi về lại hối hận: lần sau đề nghị bàn qua email hoặc tin nhắn để có thời gian suy nghĩ, hoặc xin hẹn lại trước khi trả lời.
  • Nhóm chat đông người cãi nhau mà không đi đến đâu: tách ra nói riêng với từng người liên quan, hoặc hẹn một buổi gặp ngắn có người tổng kết.
  • Người kia trả lời rất ngắn, rất muộn ở kênh bạn chọn: hỏi họ thích kênh nào hơn thay vì đoán là họ không quan tâm.

Đổi kênh không có nghĩa là thừa nhận thất bại. Đó là điều chỉnh bình thường, giống như đổi chỗ ngồi khi quán quá ồn. Một câu ngắn như "Chuyện này nói qua điện thoại chắc nhanh hơn, anh nhé" là đủ để chuyển mà không ai thấy khó chịu.

Kênh và quan hệ: điều bạn chọn cũng nói lên điều gì đó

Kênh bạn chọn tự nó mang thông điệp. Gặp trực tiếp nói rằng bạn coi trọng việc này và người này. Gọi điện nói rằng bạn muốn giải quyết nhanh và sẵn lòng nghe. Nhắn tin nói rằng việc này nhỏ, hoặc bạn muốn cho người kia thời gian. Email nói rằng việc này nghiêm túc, cần trình bày rõ và lưu lại. Chọn kênh lệch với mức độ của việc có thể gửi đi thông điệp bạn không muốn.

Ví dụ, báo với người nhà một quyết định lớn về tiền bạc bằng tin nhắn có thể khiến họ thấy mình không được coi trọng, dù nội dung hoàn toàn hợp lý. Ngược lại, hẹn gặp trực tiếp chỉ để bàn lại giá một món đồ nhỏ có thể khiến người bán thấy nặng nề. Khi phân vân, chọn kênh ấm hơn một bậc so với mức bạn nghĩ là đủ, nhất là với người thân và quan hệ lâu dài.

Cuối cùng, kênh nào cũng chỉ là phương tiện. Nội dung tử tế, có lý do, có câu hỏi mời bên kia nói, có câu nhắc lại để chốt, vẫn là phần quyết định. Những bài khác trong danh mục này đi sâu vào từng kênh và từng loại câu nói; bài này giúp bạn đặt chúng vào đúng chỗ.

Chọn thời điểm cùng với kênh

Kênh đúng mà thời điểm sai vẫn hỏng việc. Một tin nhắn bàn chuyện giá thuê gửi lúc mười một giờ đêm, một cuộc gọi cho thợ đúng giờ họ đang trên giàn giáo, một buổi gặp vợ chồng bàn chi tiêu ngay sau khi vừa cãi nhau về chuyện khác: kênh nào cũng thất bại trong những lúc đó. Trước khi chọn kênh, hỏi thêm một câu: lúc này người kia có đủ thời gian và tâm trí để nghe không.

Mỗi kênh có thời điểm hợp riêng. Gặp trực tiếp cần lúc cả hai thong thả, không bị việc khác chen vào, tốt nhất là hẹn trước. Gọi điện hợp với giờ làm việc bình thường hoặc giờ đã hỏi trước. Tin nhắn linh hoạt hơn, nhưng vẫn nên tránh đêm khuya và sáng sớm với người không thân. Email được đọc chủ yếu trong giờ hành chính; gửi đầu tuần thường được xử lý sớm hơn gửi chiều thứ sáu.

Với chuyện trong nhà, thời điểm còn quan trọng hơn kênh. Bàn chuyện tiền khi cả hai mệt sau giờ làm, khi con đang quấy, hay ngay trước bữa giỗ đông người, gần như chắc chắn sinh thêm căng thẳng. Hẹn một lúc cụ thể, ví dụ sáng chủ nhật sau bữa sáng, tự nó đã là một lời nhắn rằng chuyện này quan trọng và bạn muốn bàn cho đàng hoàng.

Câu hỏi thường gặp

Người ngại nói chuyện có nên luôn chọn nhắn tin không?

Nhắn tin giúp người ngại có thời gian chuẩn bị, nên là lựa chọn tốt cho phần lớn việc nhỏ. Nhưng với chuyện tế nhị hoặc đã có căng thẳng, tránh mãi bằng tin nhắn có thể làm việc kéo dài và dễ hiểu lầm. Thử gọi điện ngắn sau khi đã chuẩn bị trang ghi chú.

Có nên báo trước khi chuyển từ nhắn tin sang gọi điện không?

Nên. Một tin nhắn hỏi giờ tiện trước khi gọi giúp người kia chuẩn bị, tránh gọi đúng lúc họ bận. Gọi đột ngột ngay sau một tin nhắn căng có thể khiến họ thấy bị dồn.

Thương lượng với nhiều người cùng lúc thì nên dùng kênh nào?

Với việc quan trọng, một buổi gặp hoặc cuộc gọi nhóm có người điều phối thường hiệu quả hơn nhóm chat. Sau buổi đó, một người tổng kết bằng chữ trong nhóm chat để mọi người xác nhận. Nhóm chat hợp để thông báo và ghi lại, kém để tranh luận.

Với người ở xa, gọi video có thay được gặp mặt không?

Gọi video gần với gặp mặt nhất trong các kênh từ xa, vì có cả giọng lẫn nét mặt. Nó hợp với chuyện gia đình khi các thành viên ở nhiều nơi. Tuy vậy, chất lượng đường truyền và sự thoải mái của từng người khác nhau; hỏi trước và chuẩn bị như một buổi gặp thật.

Đã chốt miệng khi gặp mặt rồi có cần nhắn tin lại không?

Với việc có tiền, có hạn chót hoặc có nhiều điều kiện thì nên. Một tin nhắn tóm tắt giúp cả hai cùng nhớ đúng, và nếu có chỗ hiểu lệch, phát hiện sớm vẫn dễ sửa. Với việc nhỏ xong ngay tại chỗ thì không cần.

Có kênh nào nên tránh hẳn khi thương lượng không?

Không có kênh nào cần tránh hẳn, chỉ có kênh sai lúc. Điều nên tránh là bàn chuyện quan trọng trong lúc vội, như nói với theo khi người kia đang đi, hoặc nhắn tin khi đang lái xe. Kênh nào cũng cần người nói có sự chú tâm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138