HiepThuong.comHiệp Thương
Thương lượng ở nơi làm việc

Chỉ tiêu được giao quá cao: thương lượng lại mục tiêu với quản lý trước khi nhận

Nhận chỉ tiêu thấy không khả thi? Cách tách con số, dựng ba mức mục tiêu, xin điều kiện đi kèm và nói với quản lý trước khi ký nhận để cả hai cùng có lợi.

Vietnamese sales team of four sitting around a low table in a bright Ho Chi Minh City office, notebooks open with blank pages, manager listening, viewed from a high corner

Khi chỉ tiêu được giao cao hơn hẳn những gì bạn thấy làm được, thời điểm thương lượng là trước khi gật đầu nhận, không phải lúc cuối quý khi con số đã trượt. Thương lượng chỉ tiêu không có nghĩa là xin hạ cho nhẹ. Nó là việc cùng quản lý nhìn lại con số đó từ đâu ra, cần những điều kiện gì để đạt, và nếu điều kiện không có thì mức nào là hợp lý.

Bài viết dành cho nhân viên kinh doanh, chăm sóc khách hàng, người phụ trách một mảng có đo đếm kết quả như số đơn, số hồ sơ, số lượt xử lý. Nội dung chỉ bàn chuyện mục tiêu công việc, không bàn chuyện thu nhập hay thưởng — phần đó thuộc một cuộc trao đổi khác. Bạn sẽ có cách tách con số, dựng các mức mục tiêu và mẫu câu để mở lời.

Hiểu con số trước khi phản ứng với nó

Phản ứng đầu tiên khi thấy chỉ tiêu cao thường là cảm xúc: lo, bực, hoặc thấy mình bị đánh giá thấp. Trước khi nói gì, bạn nên tìm hiểu con số đó được đặt ra thế nào. Chỉ tiêu thường đến từ kế hoạch của cả đơn vị rồi chia xuống, đôi khi chia đều theo đầu người mà không tính đến khu vực, tệp khách hay thâm niên của từng người. Biết được cách chia giúp bạn biết nên thương lượng ở chỗ nào.

Câu hỏi nên đặt với quản lý là câu hỏi tìm hiểu, chưa phải phản đối: "Anh cho em hỏi chỉ tiêu quý này của em được tính dựa trên gì ạ?" Câu trả lời có thể là tăng trưởng chung của công ty, có thể là kết quả quý trước của bạn cộng thêm một tỷ lệ, có thể là phần chia lại từ một người vừa nghỉ. Mỗi nguồn gốc mở ra một hướng thương lượng khác.

Bạn cũng nên tự hỏi mình cho thật lòng: con số này cao vì khó thật hay vì mình chưa từng thử ở mức đó? Có những chỉ tiêu nhìn đáng sợ nhưng đạt được nếu đổi cách làm. Thương lượng tốt bắt đầu từ việc bạn phân biệt được hai trường hợp này, vì quản lý cũng sẽ hỏi đúng câu đó.

Một mẹo nhỏ: xin thêm một ngày trước khi trả lời. Câu "Em xin phép tính kỹ rồi mai em gặp chị trao đổi lại về con số này" vừa lịch sự vừa cho bạn thời gian để cảm xúc lắng xuống và để chuẩn bị số liệu. Phần lớn quản lý chấp nhận đề nghị này, vì nó cho thấy bạn coi chỉ tiêu là cam kết nghiêm túc chứ không phải thủ tục ký cho xong.

Tách chỉ tiêu thành phép tính ngược

Một con số tổng rất khó bàn. Khi tách ra thành các khâu, cả bạn và quản lý cùng thấy chỗ nào là nút thắt. Cách tách gợi ý cho chỉ tiêu dạng doanh số hoặc số đơn:

  1. Lấy chỉ tiêu tổng của kỳ, chia ra theo tháng hoặc tuần.
  2. Từ số đơn cần chốt, tính ngược số khách cần gặp hoặc tư vấn dựa trên tỷ lệ chốt thực tế của chính bạn trong vài kỳ gần nhất.
  3. Từ số khách cần gặp, tính số đầu mối cần có, dựa trên tỷ lệ từ đầu mối sang cuộc hẹn.
  4. So các con số đó với thời gian thực có trong tuần, sau khi trừ họp, báo cáo, việc hành chính.
  5. Đánh dấu khâu nào vượt quá khả năng nhiều nhất: thiếu đầu mối, thiếu thời gian gặp khách, hay tỷ lệ chốt thấp.

Ví dụ giả định: chỉ tiêu quý là sáu mươi đơn, tỷ lệ chốt của bạn khoảng một phần năm, nghĩa là cần khoảng ba trăm cuộc tư vấn, tức gần hai mươi lăm cuộc mỗi tuần. Nếu mỗi tuần bạn chỉ có thời gian cho khoảng mười lăm cuộc vì còn trực quầy ba buổi, khoảng trống nằm ở thời gian chứ không phải ở kỹ năng. Đây là thông tin quý để đưa vào cuộc nói chuyện.

Ba mức mục tiêu: một cách trình bày dễ được nghe

Thay vì nói "con số này cao quá", bạn đề xuất ba mức, mỗi mức gắn với điều kiện cụ thể. Cách này cho quản lý thấy bạn không né tránh, và đặt trách nhiệm về điều kiện lên bàn một cách công bằng.

MứcMô tảĐiều kiện đi kèm
Mức chắc chắnCon số bạn tự tin đạt với nguồn lực hiện tạiKhông cần gì thêm; đây là mức bạn cam kết
Mức cố gắngCon số nằm giữa, cần đổi cách làm hoặc thêm hỗ trợ vừa phảiVí dụ: bớt hai buổi trực quầy mỗi tuần, được chia thêm một nhóm khách cũ
Mức chỉ tiêu được giaoCon số quản lý đưa raCần những điều kiện lớn hơn: thêm đầu mối từ bộ phận khác, hỗ trợ của đồng nghiệp, chương trình ưu đãi cho khách

Khi trình bày, bạn nói rõ mình cam kết mức nào và sẽ nỗ lực tới mức nào. Phần lớn quản lý thật ra cũng không chắc con số trên giấy là khả thi; họ cần biết ai sẽ đạt bao nhiêu để báo lên trên. Bạn đưa họ thông tin trung thực sớm, giúp họ chủ động điều chỉnh kế hoạch chung thay vì bất ngờ cuối kỳ.

Mở lời: những câu nên nói và nên tránh

Chọn một buổi trao đổi riêng, không nêu trong cuộc họp cả nhóm. Trước đám đông, quản lý khó lùi vì sợ cả nhóm cùng xin hạ. Bạn có thể nhắn trước: "Chị ơi, em muốn xin mười lăm phút trao đổi về kế hoạch quý của em, chiều mai chị có tiện không?" Như vậy quản lý biết trước chủ đề và không cảm thấy bị bất ngờ.

Câu mở đầu nên bày tỏ thiện chí và đi vào số liệu: "Em đã tính kỹ chỉ tiêu chị giao. Em muốn đạt được, và em thấy có một khoảng trống ở khâu thời gian gặp khách. Em mang theo phép tính và mấy đề xuất để chị xem." Cách mở này đặt hai người ở cùng một phía, cùng nhìn vào một bài toán.

Những câu nên tránh: "Không ai đạt nổi con số này", "Năm ngoái người khác được giao thấp hơn", "Em không chịu đâu". Chúng biến cuộc nói chuyện thành đối đầu và khiến quản lý phải bảo vệ con số thay vì cùng bạn xem xét nó. Nếu thật sự có chuyện chia không đều giữa các thành viên, bạn có thể nêu bằng dữ liệu: "Khu vực em phụ trách năm nay ít hơn hai khu so với năm ngoái, em nghĩ có thể ảnh hưởng tới con số."

Nếu quản lý nói chỉ tiêu đã chốt từ trên, không đổi được, đừng dừng ở đó. Con số có thể không đổi, nhưng điều kiện thì có thể. Bạn hỏi tiếp: "Vậy nếu giữ con số này, chị có thể hỗ trợ em ở khâu nào?" Câu hỏi này chuyển cuộc thương lượng từ con số sang nguồn lực, một chủ đề thường dễ bàn hơn.

Những thứ có thể thương lượng ngoài con số

Thời gian dành cho việc chính. Xin bớt hoặc chia lại các việc phụ như trực, báo cáo, hỗ trợ sự kiện để có thêm giờ cho khâu tạo ra kết quả.

Nguồn đầu mối và tệp khách. Đề nghị được chia thêm nhóm khách cũ chưa ai chăm, hoặc nhận đầu mối từ kênh khác của công ty.

Cách đo. Một số mảng có thể đo bằng nhiều chỉ số. Nếu chỉ tiêu duy nhất là số đơn trong khi bạn phụ trách cả chăm sóc sau bán, có thể đề xuất thêm chỉ số về khách quay lại để phản ánh đúng công việc.

Nhịp đánh giá. Xin được xem lại sau sáu đến tám tuần thay vì chờ cuối kỳ. Nếu thị trường đổi, cả hai có dịp điều chỉnh sớm.

Hỗ trợ kỹ năng. Nếu khâu yếu là tỷ lệ chốt, xin được đi cùng một đồng nghiệp giỏi vài buổi hoặc được góp ý sau các cuộc tư vấn.

Sau khi đã thống nhất: giữ lời và báo sớm

Một cuộc thương lượng chỉ tiêu chỉ trọn vẹn khi phần sau được làm tốt. Những việc nên làm trong suốt kỳ:

  • Gửi lại tin nhắn tóm tắt mức đã cam kết, các điều kiện đi kèm và mốc xem lại giữa kỳ.
  • Theo dõi số liệu của chính mình theo tuần bằng một bảng đơn giản: đầu mối, cuộc hẹn, đơn chốt.
  • Nếu điều kiện đã hứa không được đáp ứng, ví dụ vẫn phải trực đủ ca, báo sớm và nói rõ ảnh hưởng tới con số.
  • Nếu đang vượt kế hoạch, cũng báo. Quản lý cần tin tốt để cân lại cho cả nhóm.
  • Đến buổi xem lại giữa kỳ, mang theo số liệu và đề xuất tiếp theo, không chỉ báo cáo.

Người đã thương lượng chỉ tiêu và sau đó giữ đúng lời sẽ có tiếng nói rõ hơn ở kỳ sau. Ngược lại, người cam kết cho xong rồi im lặng tới cuối kỳ sẽ khiến mọi lần thương lượng sau đều bị nghi ngờ. Sự tin cậy này mới là thứ quý nhất bạn thu được từ cuộc nói chuyện.

Khi thương lượng không đổi được gì

Có những lần dù bạn chuẩn bị kỹ, con số và điều kiện vẫn giữ nguyên. Điều đó không có nghĩa là cuộc nói chuyện vô ích. Quản lý giờ đã biết rõ khoảng trống, biết bạn đã nêu rủi ro từ đầu, và khi kết quả không đạt, cuộc đánh giá sẽ dựa trên thông tin đó chứ không chỉ dựa trên con số trượt.

Bạn vẫn nên tự đặt cho mình mục tiêu ở mức cố gắng và theo đuổi nó nghiêm túc. Ghi lại những gì đã thử, khâu nào cải thiện, khâu nào vẫn tắc. Những ghi chép này giúp kỳ sau bạn thương lượng bằng số liệu thực tế hơn.

Nếu tình trạng chỉ tiêu không khả thi lặp lại nhiều kỳ liên tục và ảnh hưởng tới sức khoẻ hay đời sống, đó là lúc cần một cuộc trao đổi rộng hơn về vai trò và cách tổ chức công việc. Cuộc trao đổi đó nằm ngoài một lần thương lượng chỉ tiêu, và nên được chuẩn bị riêng, bình tĩnh, có dữ liệu của nhiều kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ tiêu đã được thông báo cho cả nhóm rồi thì còn thương lượng được không?

Vẫn được, nhưng nên trao đổi riêng thay vì nêu trước nhóm. Bạn tập trung vào điều kiện và cách đo thay vì đòi đổi con số ngay. Nhiều quản lý sẵn lòng điều chỉnh nguồn lực hoặc lịch xem lại dù con số chung đã công bố.

Có nên so chỉ tiêu của mình với đồng nghiệp khi thương lượng không?

Hạn chế so sánh trực tiếp tên người, vì dễ biến thành chuyện công bằng cá nhân. Nếu có chênh lệch thật về khu vực hay tệp khách, bạn nêu bằng dữ liệu về khu vực, tệp khách của chính mình, không cần nhắc đến người khác.

Người mới vào làm có nên thương lượng chỉ tiêu không?

Người mới nên hỏi để hiểu cách tính và xin mốc xem lại sớm hơn, vì chưa có dữ liệu riêng. Sau sáu đến tám tuần có số liệu thật, bạn sẽ có căn cứ để bàn tiếp. Hỏi để hiểu ngay từ đầu cũng giúp quản lý thấy bạn nghiêm túc với con số.

Thương lượng chỉ tiêu có làm quản lý nghĩ mình lười không?

Nếu bạn mang theo phép tính, ba mức mục tiêu và đề xuất cụ thể, phần lớn quản lý sẽ thấy đó là sự chuyên nghiệp. Điều làm người khác nghĩ bạn lười là than chung chung mà không có số liệu, hoặc cam kết rồi không theo đuổi.

Nếu chỉ tiêu quá thấp so với khả năng thì có nên nói không?

Nên nói, nhất là khi bạn thấy dư sức. Đề xuất nhận thêm mục tiêu hoặc nhận thêm mảng mới giúp quản lý cân lại cho cả nhóm, và cho thấy bạn nhìn kế hoạch một cách trung thực ở cả hai chiều chứ không chỉ khi bất lợi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138