Khi bạn cần một phòng ban khác làm gấp việc của mình, thứ giúp bạn được ưu tiên không phải là chức danh hay sự nài nỉ, mà là hiểu được họ đang chịu áp lực gì và làm cho yêu cầu của mình dễ nhận nhất có thể. Phòng kế toán, phòng kỹ thuật, kho hay bộ phận pháp chế đều có hàng đợi riêng. Bạn muốn chen lên thì cần một lý do họ chấp nhận được, kèm một sự đổi lại hợp lý.
Bài viết dành cho nhân viên và trưởng nhóm thường xuyên phải phụ thuộc vào người không thuộc quyền mình. Bạn sẽ có cách chuẩn bị một yêu cầu khó từ chối, những thứ có thể đổi lại, cách nói khi bị từ chối và cách xây quan hệ để lần sau không phải thương lượng từ đầu.
Nhìn từ phía phòng ban bạn đang cần
Trước khi nhắn tin cho phòng khác, bạn thử đặt mình vào vị trí của họ. Với kế toán, cuối tháng là mùa khoá sổ, mọi yêu cầu khác đều phải đứng sau. Với bộ phận kỹ thuật, có thể họ đang xử lý sự cố ảnh hưởng tới cả công ty. Với kho, ngày có xe hàng về là ngày không ai rảnh tay. Yêu cầu của bạn có thể rất gấp với bạn, nhưng trong hàng đợi của họ nó chỉ là một dòng trong nhiều dòng.
Điều thứ hai cần hiểu: người ở phòng khác thường được đánh giá theo mục tiêu của phòng họ, không theo mục tiêu của bạn. Làm gấp việc của bạn mà trễ việc của chính họ thì họ chịu thiệt. Vì vậy câu "giúp em với, gấp lắm" ít khi đủ. Bạn cần cho họ thấy làm việc này không gây hại cho họ, hoặc tốt hơn, có lợi cho họ.
Điều thứ ba: nhiều phòng ban đã chán những yêu cầu gấp mà thật ra không gấp, hoặc gấp chỉ vì người yêu cầu để sát hạn mới nhắn. Nếu bạn từng đánh dấu mọi thứ là khẩn cấp, lời khẩn cấp của bạn đã mất giá. Thương lượng liên phòng ban bắt đầu từ việc giữ cho lời "gấp" của mình có trọng lượng.
Chuẩn bị một yêu cầu dễ nhận
Một yêu cầu được chuẩn bị tốt có thể giảm một nửa công sức cho người nhận. Trước khi gửi, bạn soát lại theo trình tự:
- Viết rõ cần gì, ở dạng nào: không phải "gửi em số liệu doanh thu", mà là "doanh thu theo tháng của ba chi nhánh, từ tháng Một đến tháng Chín, dạng bảng tính".
- Nêu lý do và hậu quả: số liệu này dùng cho việc gì, nếu trễ thì ảnh hưởng tới ai.
- Nêu hạn chót thật, không phải hạn đã cộng thêm áp lực. Nếu có khoảng linh động, nói luôn.
- Làm sẵn phần bạn làm được: mẫu bảng đã dựng sẵn cột, danh sách mã đã lọc, để họ chỉ cần điền.
- Hỏi trước về thời gian của họ: "Tuần này bên chị có đang dồn việc không?" trước khi đưa hạn chót.
Ví dụ giả định: một nhân viên kinh doanh cần bộ phận kỹ thuật kiểm tra lại cấu hình cho khách trước buổi gặp. Thay vì nhắn "anh kiểm giúp em hệ thống khách A nhé, mai em gặp khách", người đó gửi danh sách bốn điểm cần kiểm, kèm ảnh chụp lỗi khách gửi, nói rõ buổi gặp lúc mười giờ sáng mai và chỉ cần hai trong bốn điểm là đủ để trao đổi. Người kỹ thuật nhìn vào là biết việc mất bao lâu, và dễ nhận lời hơn hẳn.
Những thứ có thể đổi lại cho phòng ban khác
Thương lượng tử tế là cả hai bên cùng được. Bạn không có tiền thưởng hay quyền chỉ đạo để đưa ra, nhưng vẫn có nhiều thứ phòng khác thật sự cần từ bạn.
| Điều bạn có thể đưa | Ví dụ cụ thể | Phòng nào thường cần |
|---|---|---|
| Dữ liệu đầu vào sạch hơn | Gửi chứng từ đúng mẫu, đủ chữ ký ngay lần đầu | Kế toán, hành chính |
| Báo trước nhu cầu | Gửi lịch dự kiến việc cần hỗ trợ của tháng sau | Kỹ thuật, kho, thiết kế |
| Linh động ở việc khác | Lùi hạn một yêu cầu không gấp để đổi lấy việc gấp được làm trước | Phòng nào cũng vậy |
| Ghi nhận công khai | Cảm ơn và nêu tên người hỗ trợ trong báo cáo, trong buổi họp | Mọi phòng, nhất là bộ phận ít được thấy |
| Thông tin từ phía khách | Chia sẻ phản hồi của khách giúp họ cải thiện quy trình | Sản phẩm, kỹ thuật, chăm sóc khách hàng |
Đề nghị đổi lại nên cụ thể và thật. Câu "lần sau em sẽ báo sớm hơn" chỉ có giá trị nếu lần sau bạn làm đúng. Còn đề nghị như "em xin rút yêu cầu báo cáo tồn kho tuần này để anh làm việc này trước" thì có tác dụng ngay, vì người nghe thấy được một chỗ trống trong hàng đợi.
Mở lời và nghe câu trả lời
Nếu việc có chút phức tạp, gặp trực tiếp hoặc gọi điện thường tốt hơn nhắn tin, vì người nghe có thể hỏi lại ngay. Câu mở đầu nên ngắn: "Chị ơi, em có một việc cần bên chị hỗ trợ trước thứ Năm, em muốn hỏi xem bên chị có sắp xếp được không. Em đã chuẩn bị sẵn bảng mẫu rồi."
Sau đó, nghe. Người ở phòng khác hay biết những điều bạn không biết: số liệu đó chưa chốt, cần thêm phê duyệt, hoặc có cách lấy nhanh hơn từ một hệ thống khác. Những thông tin này có khi giải quyết vấn đề tốt hơn việc bạn ép họ làm gấp.
Nếu họ nói không kịp, đừng dừng ở chữ "không". Bạn hỏi: "Vậy bên chị làm được phần nào trước thứ Năm?" hoặc "Nếu em lùi sang sáng thứ Sáu thì có ổn hơn không?" Thường câu trả lời "không kịp" chỉ đúng với toàn bộ yêu cầu, còn một phần thì vẫn kịp. Thương lượng liên phòng ban phần lớn là tìm ra phần đó.
Tránh dọa nạt nhẹ kiểu "sếp em bảo phải có" hay "nếu trễ thì bên chị chịu trách nhiệm". Những câu này có thể khiến họ làm lần này, nhưng lần sau bạn sẽ gặp đúng mức tối thiểu, đúng quy trình, không thêm một chút thiện chí nào.
Khi phòng kia đặt điều kiện ngược lại
Có lúc người ở phòng khác đồng ý, nhưng kèm một đề nghị: "Được, nhưng tuần sau bên em gửi đủ chứng từ của cả tháng trước nhé", hay "Anh làm cho, nhưng em phải tự đi lấy chữ ký của trưởng phòng". Nhiều người nghe vậy thấy khó chịu, coi như bị làm khó. Thật ra đây là dấu hiệu tốt: bên kia đang thương lượng với bạn chứ không đóng cửa.
Bạn cân nhắc điều kiện đó bằng ba câu hỏi. Mình có làm được không, và tốn bao nhiêu công sức? Điều kiện có giải quyết một vấn đề thật của họ không? Nếu nhận lời, mình có giữ được không? Một điều kiện hợp lý và giữ được thì nên nhận ngay, vì nó vừa giúp bạn được việc, vừa giúp quan hệ hai phòng tốt hơn về sau.
Nếu điều kiện quá sức, bạn nói thật và đề xuất mức vừa phải: "Cả tháng thì em chưa kịp, em gửi được đủ chứng từ của hai tuần đầu vào thứ Ba, phần còn lại thứ Sáu, chị thấy được không?" Đừng gật đầu với một điều kiện mà bạn biết mình sẽ không làm nổi. Hứa rồi không giữ là cách nhanh nhất để mất thiện chí của cả một phòng ban.
Nếu điều kiện vượt quyền của bạn, chẳng hạn liên quan đến quy trình duyệt chi hay thay đổi cách làm của cả nhóm, bạn ghi nhận và hẹn trả lời sau khi hỏi cấp trên. Câu "em ghi lại đề nghị này, em hỏi chị trưởng nhóm rồi báo lại chị trong chiều nay" vừa tôn trọng bên kia, vừa không đưa ra lời hứa mình không đủ quyền giữ.
Khi nào nên nhờ cấp trên can thiệp
Khi xung đột là về ưu tiên của hai phòng, không phải về cá nhân. Nếu cả hai phòng đều đúng theo mục tiêu riêng nhưng mục tiêu mâu thuẫn, chỉ người quản lý chung mới cân được. Bạn trình bày cho sếp mình, để sếp trao đổi với trưởng phòng bên kia.
Khi hậu quả trễ ảnh hưởng ra ngoài công ty. Cam kết với khách, hạn nộp cho cơ quan nhà nước hay đối tác cần được nâng lên sớm, không chờ thương lượng nhiều vòng.
Khi chuyện lặp lại. Nếu tháng nào cũng phải thương lượng về cùng một loại việc, vấn đề nằm ở quy trình. Cần cấp trên của hai phòng ngồi lại thống nhất cách làm, chẳng hạn hạn gửi yêu cầu định kỳ.
Cách nhờ để không mất lòng phòng bạn. Báo cho người ở phòng kia biết trước rằng bạn sẽ nhờ sếp trao đổi về thứ tự ưu tiên, nói rõ là vì hai bên đều có lý, không phải vì họ không chịu hợp tác. Sự minh bạch này giữ được quan hệ.
Xây quan hệ để lần sau không phải thương lượng từ đầu
Thương lượng liên phòng ban dễ hơn rất nhiều khi đã có quan hệ tốt từ trước. Một số thói quen giúp ích:
- Biết tên và việc của vài người chủ chốt ở mỗi phòng bạn hay làm việc cùng, không chỉ biết tên nhóm chat.
- Hỏi thăm lịch bận của họ: tuần nào khoá sổ, ngày nào kho nhận hàng, để tránh gửi yêu cầu vào những ngày đó.
- Khi họ cần bạn, phản hồi nhanh và đầy đủ. Thiện chí được nhớ theo cả hai chiều.
- Ghi nhận sự giúp đỡ một cách cụ thể với cấp trên của họ khi có dịp.
- Giữ lời "gấp" hiếm và thật. Nếu bạn hiếm khi xin ưu tiên, lần bạn xin sẽ được lắng nghe.
Những điều này không tốn bao nhiêu thời gian, nhưng sau vài tháng, bạn sẽ thấy phòng khác chủ động hỏi bạn có cần gì trước kỳ bận của họ. Lúc đó, phần lớn việc thương lượng đã được làm trước khi có yêu cầu.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nhắn thẳng cho nhân viên phòng khác hay phải qua trưởng phòng của họ?
Tuỳ quy định từng công ty. Với việc nhỏ thường ngày, nhắn trực tiếp người phụ trách thường nhanh hơn. Với việc lớn, tốn nhiều giờ hoặc chen hàng đợi, nên báo cả trưởng phòng của họ để họ không bị kẹt giữa yêu cầu của bạn và việc của phòng.
Phòng khác hay làm chậm việc của mình, có nên phàn nàn với sếp không?
Trước khi phàn nàn, thử tìm hiểu nguyên nhân: họ quá tải, quy trình rườm rà, hay yêu cầu của bạn thiếu thông tin. Nếu sau khi đã cải thiện phía mình mà vẫn chậm, trình bày với sếp bằng sự việc cụ thể và đề xuất cách làm, không chỉ kể lể.
Làm sao để yêu cầu gấp của mình không bị coi là lạm dụng?
Chỉ đánh dấu gấp khi thật sự có hậu quả cụ thể, nói rõ hậu quả đó, và khi có thể thì báo trước. Nếu một yêu cầu gấp là do bạn để sát hạn, nhận thẳng điều đó với người nhận. Sự trung thực giúp lời gấp lần sau còn trọng lượng.
Người phòng khác nhận lời rồi vẫn trễ thì nói thế nào?
Hỏi thăm sớm trước hạn một chút thay vì chờ tới lúc trễ. Nếu đã trễ, hỏi họ đang vướng gì và phần nào có thể gửi trước. Tránh trách móc trong nhóm đông người. Sau đợt đó, rút kinh nghiệm cả hai bên để lần sau lên lịch thực tế hơn.
Mình là người mới, phòng khác không biết mình là ai, nên bắt đầu thế nào?
Tự giới thiệu ngắn khi gửi yêu cầu đầu tiên: bạn là ai, thuộc nhóm nào, đang phụ trách việc gì. Chuẩn bị yêu cầu thật kỹ để tạo ấn tượng tốt. Nếu được, nhờ đồng nghiệp lâu năm giới thiệu bạn với người phụ trách bên kia.